Controllers: teken de hele olifant!

De blinde mannen en de olifant is een beroemde fabel uit India. Het geeft een rake verbeelding van situaties die ik in de praktijk tegenkom. Het verhaal gaat over zes blinde reizigers die op hun levensweg tegen een olifant aanlopen. Elke blinde man betast de olifant. De eerste heeft een slagtand in zijn hand. “Het is een speer”, beweert hij. “Overduidelijk, een slang”, zegt de tweede die de slurf van de olifant vast heeft. De derde reiziger zit op de olifant met een oor in zijn hand. “Een waaier”, roept hij. Terwijl de vierde ervan overtuigd is dat het een boom is; hij heeft de poot van de olifant vast. De vijfde reiziger voelt aan het lijf en concludeert dat het een muur is. Tot slot heeft de zesde de staart in handen en is er zeker van dat het een stuk touw is. Zodra ze bij elkaar komen om te bespreken waar ze tegenaan gelopen zijn, ontstaat er onbegrip en frustratie. Ze hebben allen hun eigen interpretatie, gebaseerd op hun eigen ervaring en perspectief. En hoewel ze allemaal gedeeltelijk gelijk hebben, worden ze het niet eens over de olifant.

Ook binnen organisaties bestaan vaak verschillende percepties op zoiets fundamenteels als hoe er waarde gecreëerd wordt. Natuurlijk kijkt een verkoper anders tegen de wereld aan dan een logistiek manager of HR medewerker. Dat is prima, diversiteit maakt teams succesvol. Het wordt alleen vervelend zodra er geen gezamenlijk begrip is van hoe de organisatie in zijn geheel waarde creëert (de hele olifant). Het ontbreken hiervan is de grondoorzaak voor het gevoel van onbegrip, het maken van suboptimale keuzes en het voeren van tijdrovende discussies. Controllers hebben een voorsprong om de hele olifant in beeld te brengen.

Controllers zijn objectief en kunnen met hun expertise, data en contacten de hele olifant aftekenen. Causale relaties, of het nu verondersteld of mathematisch is, tonen de logica van waardecreatie en laten zien hoe iedereen eraan bijdraagt. Bijvoorbeeld hoe competentie ontwikkeling van medewerkers bijdraagt aan een betere klanttevredenheid. En hoe dat op zijn beurt leidt tot een hoger verkoopvolume, wat vervolgens leidt tot een betere top -en bottomline.

Neem de proef op de som! Vraag eens aan collega’s hoe er waarde wordt gecreëerd. Iedereen heeft wel een paar causale relaties in zijn hoofd (zijn/haar perceptie van de werkelijkheid). We gebruiken ze om prestaties te interpreteren, te voorspellen en om verbeteracties te definiëren. Het is nu de kunst om deze causale relaties expliciet te maken en met elkaar te bespreken. Dat is prachtig werk voor de controller. Hij brengt de hele olifant in beeld en geeft de beschrijving van elk onderdeel daarmee ook betekenis.

Ross Paterson, directeur CFO Partners

Downloads