De controller, Spinoza en de verjaardag van Cheryl

De controller, Spinoza en de verjaardag van Cheryl. Tja, wat hebben deze drie gemeen? Heel veel! Ze liggen loepzuiver in elkaars verlengde. Een goede controller denkt nu: leuk, maar hoe zit het nu precies?

Het zit zo: de hele wereld bijt nu zijn tanden stuk op een raadseltje van de internationale wiskundewedstrijd in Singapore; twee jongens willen weten wanneer Cheryl jarig is. Ze geeft geen antwoord, maar wel een paar hints. Facebook en Reddit staan rood van de mogelijke antwoorden. Het is lastig, maar niet onoplosbaar. 

Wat heeft dit met de controller te maken? Alles. Baruch Spinoza, nederlands filosoof van 400 jaar geleden (1632-1677) legt de link met twee gedachten:

Gedachte 1: De mens is een nietig deel van de natuur. Met ongelooflijke verbeeldingskracht en gevoel. Hij weet dat hij rationeel moet zijn, maar vindt dat heel moeilijk. En het lukt hem maar weinig.

Ondernemers zijn net mensen. Veel visie, drive en overtuigingskracht. Vertrouwend op hun gevoel werken ze aan een wereld die ze continue veranderen. De rationaliteit is soms ver te zoeken. Geeft niks. Want ze hebben controllers. Vaklui die van rationaliteit hun beroep hebben gemaakt. Klankborden die onzekerheden te lijf gaan en uitzoeken hoe het nou precies zit. Ondernemers met controllers raken de kluts niet kwijt. Ze kunnen rust, reflectie en redelijkheid krijgen van hun financials. Controllers vallen raadsels aan om antwoorden te geven en niet om 1001 oplossingen te overwegen, waarvan de meeste gewoon niet waar zijn. Cheryl is maar op 1 dag jarig namelijk! Dus, waarom groeien we in Frankrijk en niet in Engeland? Wat zijn onze meest rendabele klanten? Antwoorden op dit soort vragen geven kost tijd en hoofdpijn en ze liggen niet voor het oprapen. Controllers zijn onmisbaar. Ze leveren een “prothese van rationaliteit” aan de ondernemer, zoals Prof. Vosselman zou zeggen.    

Gedachte 2: Macht bij een enkeling corrumpeert. Ze levert geen antwoorden, maar mislukkingen. Macht heeft een tegenwicht nodig om positieve resultaten op te leveren en oplossingen te bieden.

Wie levert dat tegenwicht? U raad het al. De controller is een perfecte Spinoza kandidaat om dat tegenwicht te leveren. Keihard zijn als het gaat om internal controls. Slechte voorstellen en onzinnige oplossingen afschieten. Gevoelsbeslissingen ombuigen naar rationele beslissingen en antwoorden. De onafhankelijkheid van controllers is hard nodig om onze bedrijven succesvol te maken en onze wereld te verbeteren.

Wie had gedacht dat de rol van business partner in onze controllers al 400 jaar geleden is bepleit. Gelukkig ga je er tegenwoordig niet de ban mee in of de brandstapel op. Cheryl is overigens op 16 juli jarig.

Bart Vermaas, directeur CFO Partners

April 2015